En Acımasız Hayvan Hangisidir?
Bugün ofisten çıkarken, sabah saatlerinde yoğun trafiği bir şekilde geride bırakıp evime doğru yola koyulurken bir düşünce aklıma geldi: Acaba en acımasız hayvan hangisidir? Sadece nehre ya da çöl sıcaklarına adapte olmuş yaratıklar mı? Yoksa bizim gibi şehir insanları, kendi dünyasında, her şeyin hızlı ve bir o kadar da acımasız olduğu bir sistemde mi en “acımasız” tür oluyordur? Hadi, önce hayvanlar üzerinden gidelim. Çünkü hayvanlar, genellikle doğanın sert yüzünü gösterir. Ama işin içinde insanların da olduğu bir hikaye varsa, işler biraz karışabilir, değil mi?
Hayvanların Doğasında Var mı Acımasızlık?
Hayvanlar arasında bir tür “acımasızlık” tanımı yapmak, biraz da kişisel bir bakış açısı meselesi. Mesela bir aslanın avını pusuya düşürüp sonrasında öldürmesi, çoğu insan için acımasızlık gibi görünebilir. Ancak bu, aslında hayvanın hayatta kalma içgüdüsüdür. Aslan, avını öldürerek sadece karnını doyurur, başka bir amacı yoktur. Yani bir aslanın yaptığı, doğanın gerektirdiği bir davranış biçimidir. Peki, bunun “acımasızlık” olup olmadığını nasıl belirleyeceğiz?
Benim gibi sıradan bir insan için, “acımasızlık” çoğu zaman, diğer varlıkları öldürmenin ötesinde, daha fazla bir şey ifade ediyor. Mesela bir yırtıcı hayvanın kurbanına acı vermek için yaptığı şeyler, onu acımasız kılabilir mi? Ama bu da doğanın bir parçasıdır. Bir kanguru, yalnızca kendini savunmak için mücadele eder. Ancak savaşçı bir balina, sadece içgüdülerine dayanarak etrafındaki diğer deniz canlılarını yok edebilir. O zaman, yavaş yavaş şunu düşünüyorum: Acımasızlık aslında bir çeşit “açgözlülük” ya da “kontrol etme isteği” olabilir mi?
İnsanlar ve Hayvanlar: Kim Daha Acımasız?
İnsanların doğasında da acımasızlık yok mudur? Hem de daha fazlası… Geçen gün arkadaşım Ahmet’le bir kafede sohbet ederken, hayvanları gözlemlemek kadar, insanın kendi içindeki acımasızlıkla da yüzleşmesi gerektiğinden bahsettik. Ahmet, sokaklarda yaşanan vahşetlerin, açlıkların ve adaletsizliklerin daha büyük bir tehdit oluşturduğundan söz etti. Onun fikri, doğanın katı kurallarının bile insan tarafından hızla alt edilebileceği yönündeydi. Yani, insanın kendisi, en acımasız tür olabilir mi?
Ben de her gün iş yerinde gördüğüm şeylere baktığımda, insanın “kendi türüne” nasıl acımasızca davranabildiğini düşünüyorum. Mesela, iş yerindeki rekabet ortamı, bazen insanlar arasında bir çeşit hayatta kalma mücadelesine dönüşebiliyor. Ancak doğada bu tür bir acımasızlık yoktur; bir hayvanın başarısı, çevresel faktörlere bağlıdır. İnsan ise sadece kendi çıkarları doğrultusunda başkalarını alt etmeye çalışabilir. Bu düşündürücü, değil mi?
Doğanın Acımasız Yüzü
Fakat, doğa her zaman çok net. Mesela bir krokodilin yakaladığı av, büyük ihtimalle saniyeler içinde son bulur. Ancak doğadaki yırtıcı hayvanların çoğu, hayatta kalma içgüdüsüyle hareket eder. Tıpkı denizdeki büyük beyaz köpekbalığı gibi. Ama burada da bir soru ortaya çıkıyor: Bu hayvanlar avlarını yakaladığında, acımasızca mı öldürürler? Yoksa sadece kendi varlıklarını sürdürebilmek için buna mecbur oldukları için mi? Belki de acımasızlık, hayatta kalmaya dair bir zorunluluk olabilir. Yani doğada hayvanlar arasında acımasızlık gibi bir şey yoktur. Her şey sadece denge meselesidir.
Şehirdeki İnsan ve Hayvan Arasındaki Farklar
Şehirde, her şeyin insan eliyle yönetildiği ve doğanın karmaşık döngüsünün genellikle göz ardı edildiği bir gerçek var. Düşünsenize, her gün işe gitmek için sabah evden çıkarken, nehirde boğulmaya çalışan balıkların ya da çalınan ormanların bile farkına varmıyoruz. Oysa, hayvanlar için bir yerdeki zincir, başka bir yerde kırılıyor. Şehirdeki insanlar, hayvanlar gibi açlık ve korku altında yaşamıyorlar. Ama bu, bir insanın da daha acımasız olmasına yol açabilir mi? Örneğin, zorbalık, bir insanın başka birini aşağılayarak kendini üstün hissetmesi gibi şeyler, aslında doğada görülmeyen davranışlar değil mi? Belki de bu yüzden, en acımasız hayvan, aslında insanın ta kendisidir.
En Acımasız Hayvan Kimdir?
Bunları düşündükten sonra, “En acımasız hayvan hangisidir?” sorusunun cevabı kafamda netleşmeye başlıyor. İnsan, aslında bu sorunun cevabını her zaman değiştirebilir. Hayvanlar kendi doğasında var olan kurallar gereği hareket ederken, insanlar bazen kendi vicdanlarına, bazen de içlerindeki karanlık duygulara göre hareket ederler. Yani, doğa kendi kanunlarıyla işlerken, insan, kendi karanlık yönleriyle adaletsizlik yaratabilir.
Sonuçta, belki de en acımasız hayvan, kendini sürekli olarak üstün gören ve başkalarının acılarına kayıtsız kalan insandır. Hayvanlar, hayatta kalma içgüdüsüyle hareket ederken, insan daha karmaşık bir varlık olarak kendi içindeki acımasızlıkla yüzleşmek zorundadır. Belki de bu yüzden, en acımasız hayvanın kim olduğunu sormak, aslında insanın kendi içsel karanlığıyla yüzleşmesini istemek gibidir. Çünkü doğada hayvanlar arasında “acımasızlık” kavramı, hayatta kalma mücadelesiyle bağlantılıdır. Oysa insanın acımasızlığı, sadece kendi benliğine dair bir şeydir ve asla sadece fiziksel bir güçle açıklanamaz.